Wij zijn niet bang…van nadenken!

Dit weekend gingen in de bibliotheek van Lint 6 kleine filosofen aan de slag! Net zoals in Wijnegem, vertrokken we ook hier vanuit een verhaal van Kikker en Pad: Reuzen en draken. (Uit het boek van A. Lobel ‘Kikker en Pad zijn altijd samen’).

We dachten samen na over wat dapper zijn is en of bang zijn ook goed kan zijn.  De voorbeelden van dingen waar je bang voor kan zijn, waren eindeloos (pesten, spinnen, nachtmerries, enge films, opgesloten geraken in het toilet,…). Toch ook een lichtpuntje. Je kan namelijk wel bang zijn, maar als je doorzet (en dapper bent!), dan komt alles meestal wel goed. De meeste mensen worden toch gered wanneer ze opgesloten zitten in het toilet? Zou je dan echt kunnen stoppen met bang zijn?

Ik heb zo’n flauw vermoeden dat ik hier een bende dappere denkers onder mijn hoede mag nemen…

Volgende week stappen ze weer de Denkkaravaan in voor een nieuwe workshop filosoferen!

Is eerlijk hetzelfde als gelijk?

“Maar dat is niet eerlijk!” ? Hoor je dat wel eens thuis of in de klas? Heb je problemen om aan je jongste kind uit te leggen waarom je oudste zoon langer mag opblijven ’s avonds? Of waarom oma net dat groter stukje taart krijgt toebedeeld? Gooi het eens over een filosofische boeg! *

Start met deze intro: Wanneer een taart in stukken wordt verdeeld, kunnen de stukken nooit even groot zijn. Vraag aan je kind of hij/zij een manier weet om de verdeling toch eerlijk te laten verlopen. Moeilijk? Dat is normaal en perfect om hierover verder na te denken.

Vergeet daarbij als ouder even je ‘volwassen’ rol en neem een open, onderzoekende houding aan. Ga met je kind een gesprek aan. Onderstaande vragen kunnen je helpen wat filosofischer te denken:

-Is alles eerlijk verdeeld als iedereen precies evenveel heeft? Of wanneer iedereen precies hetzelfde doet?

-Heeft iedereen evenveel (of hetzelfde) nodig?

-Is eerlijk hetzelfde als gelijk?

-Kan iets eerlijk zijn voor jou en oneerlijk voor iemand anders?

-Wanneer is iets eerlijk? Kan chocolade eerlijk zijn?

Heb je nog tijd over dan kan je bijvoorbeeld een tekening maken over een wereld waar alles eerlijk is. Of net niet. Hoe zouden de mensen kijken? Zouden ze speciale dingen doen? Wie woont waar en wie heeft wat? Laat je fantasie de vrije loop!

Blijven jullie wat verward achter of werden er net enkele gedachten heel helder uitgesproken? Alles kan. Of het de discussie oplost, dat kan niemand voorspellen en hangt van veel factoren af. Maar wees er zeker van dat je je kind een groot cadeau hebt gedaan. Hij /zij heeft nu immers mogen voelen dat er verschillende denkpistes zijn, dat het niet zo gemakkelijk is om te weten te komen hoe je zelf over iets denkt, maar dat het wel een spannende zoektocht kan zijn. Je leerde je kind tegelijkertijd anders kijken naar zichzelf en de werkelijkheid. Je voedde weer even de verwondering.

 (*Dit is een opdracht uit een zelfontworpen kaartspel. Om ouders en kinderen te helpen ook thuis filosofische gesprekjes te voeren, maakte ik 22 kaarten die elk vertrekken vanuit een alledaagse situatie. Eerst krijg je een korte intro (praten), nadien doordenkvragen (denken) en tot slot een creatieve verwerkingsopdracht (doen). Je kan de kaarten ook gebruiken om een filosofisch spel mee te spelen dat je leert goede vragen te bedenken, verbindingen te maken en hypothetisch te denken. Het spel is in volle ontwikkeling en ik hoop het op een dag wijd te kunnen verspreiden.

Misschien heb je er als leerkracht ook iets aan om kinderen in je klas mee aan de slag te laten gaan? Heb je tips, feedback, interesse, … ? Laat het me weten via info@denkkaravaan.be)

“Wanneer je bang bent voor iets, maar het toch doet…dan ben je dapper.”

Vandaag hielden we de kick-off van de workshopreeks Op Denkavontuur! in ’t Gasthuis van Wijnegem. Een groepje nieuwsgierige kinderen ging er filosoferen. Voor velen was het de eerste keer.

Dat is natuurlijk spannend, maar misschien was het verhaal van Kikker en Pad die bergen beklimmen, oog in oog komen te staan met een slang, onder een lawine worden bedolven,… nog spannender. Het verhaal van Arnold Lobel is een uitstekende starter om na te denken over dapper en bang zijn. Kan je dapper en bang zijn tegelijkertijd? (natuurlijk wel) Is bang zijn ook voor iets goed? (ja hoor, want als je niet bang bent voor een vulkaan en je gaat wandelen wanneer die uitbarst, dan ben je dood). Zijn kinderen banger dan volwassenen? (misschien wel, want hoe ouder je bent, hoe meer je weet en dan moet je minder bang zijn. Of misschien net meer?).

En zo gingen die kinderen maar verder. Ontdekken en onderzoeken wat het nu is wat ons bang maakt, of dapper, of het hoort bij het leven of niet.

Het werd een geweldige eerste kennismaking. We kwamen er niet uit of Kikker en Pad nu dapper waren (de meeste kinderen vonden eerder van niet). Dat is ook niet erg. Die verwarring hoort nu eenmaal bij filosoferen.  Eén ding weet ik wel zeker: durven denken…dat is dapper!

Wil je ook aan de slag? Ik gebruikte dit filmpje. Het verhaal ‘Reuzen en draken’ is ook te vinden in het boek Kikker en Pad zijn altijd samen.

 

“Je hersenen denken meer na dan je hoofd”

Dit bedacht een jongen tijdens één van de workshops filosoferen het voorbije weekend. Het werden sessies met diepe gedachten, vrolijke fantasieën en feestelijke energie van veel kinderen. Heerlijk om mee aan de slag te gaan.

Want als onze hersenen meer nadenken dan ons hoofd, denkt ons hoofd dan ook na? Kan je teveel denken? Kan je hoofd te klein worden? Hoe weten je hersenen wat ze moeten denken?

Maar we onderzochten ook of de Eiffeltoren nu meer of minder kunst was dan een schilderij van Monet. Is een gebouw wel kunst? En er werden wel meer dan 30 vragen aan een bloemkool gesteld! Mijn favoriete blijft toch: “Ben jij een jongen of een meisje?” En ook “Waarom ben jij hier?

En tijdens een spel vol beweging in de ruimte, kwam de vraag aan bod of je altijd naar je ouders moet luisteren. Niet altijd, zo bleek. Want “soms moet je je eigen gang gaan om iets nieuws te doen. Je zal ook nooit samen met je mama en papa je echtgenoot vinden.“.

Een pak vragen liggen dus te wachten voor de workshops in Wijnegem en Lint die eind september starten. Er zijn nog een paar plekjes vrij! Info op  www.denkkaravaan.be/workshops/

Gratis workshops filosoferen tijdens Wijnegem Draait!

 

Benieuwd wat deze bloemkool met filosoferen te maken heeft? Of hoe je als ouder omgaat met al die vragen die je kind je stelt?
Wil je ideeën opdoen voor in je klas?

Wees welkom op zaterdag 2 of zondag 3 september tijdens het openingsfeest van ’t Gasthuis in Wijnegem. De Denkkaravaan slaat er het hele weekend haar tenten op en trakteert met GRATIS workshops voor kinderen en volwassenen:

ZATERDAG 2 september 2017

14.00-14.20: Hoeveel vragen wonen er in jouw hoofd?
(deur sluit tussen 14.00-14.20)
In deze workshop stellen we vragen aan een mysterieuze ‘gast’. Echt alle vragen zijn welkom. Benieuwd hoeveel wij er samen kunnen afvuren? En welke vragen echt filosofisch zijn? Zet je nieuwsgierigheidsbril op en kom meedoen!

15.00-15.20: Filosofische speeltuin
(doorlopend)
Een plek waar nieuwsgierige kinderen en twijfelende ouders mogen denken, spelen en lachen. Met de hulp van fotokaarten, korte vragen en creatieve opdrachten maak je de filosoof in jezelf wakker. Je kan alleen komen spelen, met je vrienden of je (groot)ouders.

16.00-16.20: Hoeveel vragen wonen er in jouw hoofd?
(deur sluit tussen 16.00-16.20)

ZONDAG 3 september 2017

10.00-10.20: Hoeveel vragen wonen er in jouw hoofd?
(deur sluit tussen 10.00-10.20)
In deze workshop stellen we vragen aan een mysterieuze ‘gast’. Echt alle vragen zijn welkom. Benieuwd hoeveel wij er samen kunnen afvuren? En welke vragen echt filosofisch zijn? Zet je nieuwsgierigheidsbril op en kom meedoen!

11.00-11.20: Filosofische speeltuin
(doorlopend)
Een plek waar nieuwsgierige kinderen en twijfelende ouders mogen denken, spelen en lachen. Met de hulp van fotokaarten, korte vragen en creatieve opdrachten maak je de filosoof in jezelf wakker. Je kan alleen komen spelen, met je vrienden of je (groot)ouders.

15.00-15.20: Hoeveel vragen wonen er in jouw hoofd?
(deur sluit tussen 15.00-15.20)

16.00-16.20: Filosofische speeltuin
(doorlopend)

Locatie: ’t Gasthuis, Turnhoutsebaan 199, Wijnegem

Het volledige programma vind je hier.

Stine Jensen: “Filosoferen is een 21st century skill”

Mensen vragen me vaak wat filosoferen nu opbrengt. En waarom net kinderen het zouden moeten doen. En waarom ik vind dat dat vaak, overal, maar toch voornamelijk op school moet gebeuren. Mijn antwoord gaat dan vaak over hoe belangrijk ik het vind (en ik niet alleen) dat kinderen autonoom leren denken en dat ze leren een ‘probleem’ van verschillende kanten te bekijken.

Door dat te leren staan ze steviger in een wereld die steeds complexer wordt. Want grote of kleine mensen die weten wat ze denken en waarom en het daarover met anderen kunnen hebben in een open sfeer (d.w.z. dat het niet draait om gelijk krijgen), die veranderen een maatschappij. Zij scheppen open ruimtes om oplossingen te zoeken buiten de vastgeroeste kaders en durven in vraag stellen waar anderen al lang de vraag niet meer zien.

Ook filosofe Stine Jensen legt het één en ander helder uit (dat is namelijk haar vak). En pleit al langer voor meer filosoferen op school. In een boeiend interview zegt ze:

“Filosofie is een soort reis langs allerlei manieren van hoe je over de wereld kunt nadenken. Het draait om vragen blijven stellen, om dingen niet als vanzelfsprekend aan te nemen. Je leert dingen ter discussie te stellen. Er komen grote vraagstukken aan, met name voor kinderen. We hebben een kleine wereldbol met veel meer mensen, ecologische problemen. Dan is het wel heel fijn dat je met anderen van gedachten kunt wisselen.”

Filosoferen leert je verhoudingen zien tussen mensen, dingen, maatschappelijke ontwikkelingen. En hoe jij daartegenover staat. Laat je je smartphone liggen omdat iemand je vertelt dat je dat moet doen, of omdat je zelf vindt dat dat beter is?

Je leest het artikel in het Noordhollands Dagblad van 26 augustus 2017 hier.

Dankjewel Stine!

 

Over knuffeltijgers, thee en een goede vraag

Wie fan is van Calvin and Hobbes, de stripverhalen van Bill Watterson, weet het al langer. Geen pagina zonder filosofische vraag, steeds verpakt in een grappige cartoon. De strips vertellen scènes uit het leven van een 6-jarige en zijn speelgoedtijger. En dat leidt tot verrassende, grappige, confronterende en vaak zelfs (zo blijkt nu) visionaire taferelen.

Ik was me er als tiener niet van bewust, maar Watterson laat geen enkel thema ‘ongetekend’ en heeft een neus voor het universele: van de zin van ons onderwijs, de rol van media, verbeeldingskracht, God, wat goed leven is, … Hij kan zich daarbij moeiteloos verplaatsen in zowel het kind als de volwassene.

Heerlijk om te lezen, om te verdrinken in de hilarische dialogen en om eens over na te denken. Want wat doe je als je niets doet? Waarom bestaat er een woord voor ‘niets’? Kan onze tijd op geraken door niets te doen?

In een andere cartoon concludeert Calvin: “There is not enough time to do all the nothing we want to do.”

Misschien iets voor bij een ontspannende tas thee, tijdens het nietsdoen?

 

 

Waar ben je als je slaapt? Filosoferen met je kind

Hoe met je kind filosoferen over slapen?

Misschien slaap jij ook al eens wat langer tijdens de vakantieperiode. Slapen is een dankbaar thema om over te filosoferen. Kinderen vinden het geweldig om hierover na te denken. Begin meteen te filosoferen thuis of in de klas aan de hand van dit stappenplan. Sluit je onderzoekje af met een leuke doe-opdracht!

Stap 1: Lees eerst dit voor

Koala’s slapen 22 uur per dag. Dat lijkt veel voor ons, mensen. Maar ook wij hebben voldoende slaap nodig om te kunnen leven, werken, spelen en leren. Misschien viel jij wel al eens in slaap overdag. Wat gebeurde er toen? En als je slaapt, weet je dan eigenlijk dat je slaapt?

Stap 2: Even denken

Deze aanleiding is soms al voldoende om een kort, aandachtig gesprekje te starten met je kind. Willen jullie verder denken? Dan zijn deze vragen zeker een hulp:

-Waar ben je als je slaapt?

-Kan je weren wanneer je slaapt? Kan je zien wanneer iemand anders slaapt?

-Kan je half slapen?

-Als je droomt in je slaap, slaap je dan of ben je wakker?

Stap 3: Even doen

Is je kind na deze filosofische babbel toe aan een doe-moment? Als je met veel bent in huis, speel dan eens ‘dode vis’. Ben je lekker met z’n tweeën, dan speelt iemand geluidloos dat hij/zij wakker wordt, tanden poetst, … (ochtendritueel) en maakt de ander daar passende geluiden bij.

Meer van dit? Volg de Denkkaravaan op Facebook voor nieuwe inspirerende ideeën.

Op denkavontuur! Filosofische workshops voor kinderen

Kan een olifant blij zijn? Wie ben je voor je geboren wordt? Maakt een kunstenaar altijd kunst? Als je doet alsof, lieg je dan?

Zou jouw nieuwsgierig aagje het wel fijn vinden om in een kleine groep over deze vragen na te denken? Dat kan vanaf nu! Schrijf snel in voor de eerste reeks speelse workshops filosoferen! We gaan in primeur in Lint en Wijnegem. Alle kinderen van 8 tot 10 jaar (°2009-2008-2007) zijn welkom.

Klik op Lint of Wijnegem voor meer informatie. De plaatsen zijn beperkt!