Katrin Laureyssens wint Berrie Heesen Prijs 2019 voor spel Vragenvulkaan

De Berrie Heesen Prijs wordt tweejaarlijks uitgereikt aan het meest innovatieve en originele (ontwerp of plan voor) materiaal dat als uitgangspunt kan dienen bij het filosoferen voor kinderen. Dit jaar bestond de jury uit Mariëlle Sauers, Sabine Wassenberg en Goede de Swaef. Zij kozen het filosofisch spel ‘Vragenvulkaan’ als winnaar en beoordeelde het spel als “volledig, meteen toepasbaar, filosofisch verantwoord, speels en mooi.”

De Vragenvulkaan bestaat uit 36 kaarten en is een 2-in-1-spel dat je kan gebruiken om thuis of in de klas met kinderen te filosoferen. Het oefent op een speelse manier filosofische vaardigheden en dankzij prikkelende vragen bij alledaagse thema’s en creatieve opdrachten, is het handig materiaal om zonder voorkennis in een verdiepend gesprek te duiken.

De prijs bestaat uit een cheque en een speciaal voor het doel ontworpen wisselbokaal en werd uitgereikt op 18 april 2019 in Utrecht.

Vragenvulkaan op shortlist Berrie Heesen Prijs 2019!

Mijn filosofeerspel Vragenvulkaan is genomineerd voor de Berrie Heesen Prijs 2019! Dat is een een prijs die tweejaarlijks wordt uitgereikt door het Centrum voor Kinderfilosofie Nederland aan het meest innovatieve en originele materiaal dat het filosoferen met kinderen ondersteunt of stimuleert.

Trots dus om, als enige Vlaming, met 4 andere projecten op de shortlist te staan met het spel dat ik 2 jaar geleden creëerde als eindproject van mijn opleiding. De winnaar wordt bekendgemaakt op 18 april. 

De andere genomineerden zijn:

  • Kiezen en delen: Een kleurrijk spel bedacht door Leonie van Wees, Mirjam Poolster en Caroline van Twillert
  • De filosofische start van Esther Wokke
  • Denken met Denkers: meedenken met de grote filosofen op de basisschool van Aetzel Griffioen en Leonie van Wees
  • Filosoferen op school database van Judith Wagensveld

Ontdek snel het spel.

Wil je meer weten over het Centrum voor Kinderfilosofie Nederland en de Berrie Heesen Prijs? Dat kan hier.

Speeddate met jezelf

Vul jij ook stiekem vragenlijstjes in, in de hoop jezelf beter te leren kennen? Maak kennis met wel heel bijzondere vragen die een inzicht geven in je drijfveren en karakter. En ontdek hoe je er in de klas een filosofische toets aan kunt geven.

Misschien wel het bekendste voorbeeld van een vragenlijst, is het vriendenboek. Het is een hele tijd geleden dat ik er nog eentje mocht invullen, maar het was één van mijn favoriete bezigheden toen ik kind was. Zelfs in mijn dagboeken maakte ik af en toe een update van mijn lievelingseten, mijn favoriete boek(en) en mijn toekomstdromen.

Ik was duidelijk niet alleen. En zeker niet de eerste. Maar terwijl mijn dagboeken en vriendenboeken ongeschikt waren voor publicatie, bleven de antwoorden van Marcel Proust wél bewaard en staan ze nu wereldwijd bekend als de Proust Questionnaire. Meer dan 100 jaar geleden antwoordde hij als 15-jarige jongen immers op een vragenlijst die hij van zijn vriendinnetje had gekregen. Dat was eind 19e Eeuw een populaire bezigheid onder Engelse families. De vragen gingen over wat zijn lievelingskleur was, in welk land hij het liefst wilde wonen, wat hij zag als hij zijn ogen sloot en wanneer hij het gelukkigst was. Een vriendenboek avant-la-lettre zeg maar, maar dan eentje waar er echte vragen werden gesteld.

De lijst werd niet door hem opgesteld, maar wel naar hem vernoemd doordat zijn antwoorden het best bewaard zijn bleven. Hij vulde de lijst 3 keer in en zijn antwoorden getuigen van een grote wereldwijsheid: Je favoriete bezigheden? Poëzie, geschiedenis en theater. De eigenschappen die je waardeert in een man? Intelligentie en moreel besef. De eigenschappen die je waardeert in een vrouw? Zachtheid, authenticiteit en intelligentie.

Wat ik verbazingwekkend vind, is dat de vragen van toen tot op de dag van vandaag stand houden. Ze worden gebruikt door The Guardian, de Frankfurter Allgemeine Zeitung, Vanity Fair en HP/De Tijd om het karakter en de ziel van ondervraagden bloot te leggen.

Die oefening in zelfonderzoek kan ik niet laten liggen. Binnenkort ga ik met vakantie en raad wat er in mijn koffer meegaat? Jawel, de vragenlijst. Dit keer eentje die me veel stof tot nadenken zal geven.

Wat kan je doen in de klas?

  • Organiseer in je klas een speeddate met de vragen van Proust. Geef de leerlingen eerst individuele denk- en invultijd en laat hen nadien in duo’s telkens één vraag uitwisselen. Stimuleer je leerlingen om goed te luisteren naar elkaar en door te vragen. Waarom zegt mijn gesprekspartner dit? Is het altijd zo geweest? Zou het nog kunnen veranderen? Zou iemand er aan de andere kant van de wereld ook zo over denken?
    • Filosofeer nadien over vriendschap: Moeten vrienden hetzelfde leuk vinden? Ben je iemands vriend als je het vriendenboek niet wil invullen? Wanneer ben je een goede vriend? Kan je meer dan één beste vriend hebben? Is vriendschap eenvoudig? Is vriendschap ingewikkeld?
  • Begin met een vraag uit de lijst: Wie zou je willen zijn als je jezelf niet was? Laat de leerlingen hun antwoord opschrijven en/of tekenen en vraag hen er ook bij te vertellen waarom. Waarom zouden we iemand anders willen zijn? Om het karakter, uiterlijk, omstandigheden? Wat zegt dat over onszelf?
    • Filosofeer nadien over jezelf kennen: Moet je jezelf kennen? Ben je het meest jezelf op een onbewoond eiland of in de klas? Zou je iemand anders zijn als je van naam zou veranderen? Kan je jezelf 100% kennen? Wie kent jou het best: jijzelf of iemand anders? Blijven we altijd dezelfde ik?

Meer lezen?

Simon Coen, Vragen van Proust
2019, Atlas Uitgeverij, 9789045036816

In dit boek, een uitgave in samenwerking met Filosofie Magazine, wordt de vragenlijst beantwoord door tien inspirerende Nederlanders. Drie inleidende essays bieden context en geven antwoord op de vraag: wat maakt dat juist deze vragen de tand des tijd hebben doorstaan? En natuurlijk beantwoord je de vragen ook zelf, want leer je zo jezelf beter kennen en begrijpen.

Henk Steenhuis en Bert Bukman, Volgens Proust
2018, J.M. Meulenhoff, 9789029092678

Henk Steenhuis en Bert Bukman breiden de “Proust Questionnaire’ uit met tientallen vragen die alle uithoeken van het leven bestrijken. Dankzij de uitneembare kaarten kun je de vragen ook stellen aan vrienden en familie. Dat brengt gegarandeerd verrassende gesprekken op gang.

Proust, Op zoek naar de verloren tijd

Ook de monumentale roman (in 7 delen) werd onlangs heruitgegeven door de Bezige Bij in een vertaling van Thérèse Cornips.

Ouder-kind-workshop

Laat je gedachten kriebelen, kruipen, springen, tintelen, toveren en groeien tijdens deze speelse workshop rond het thema TIJD. Kan een slak te laat komen? Is er tijd tekort of net teveel? Kan je de tijd stoppen? Vraag maar raak, we zoeken samen naar antwoorden.

Op het einde van de workshop is onze verwondering weer helemaal aangewakkerd.
Voor ouders en hun nieuwsgierige kinderen (7+) die tijd willen maken om stil te staan, te luisteren, te spelen, te verwonderen.

Geen ervaring nodig.

zaterdag 23/02/2019 – ’t Gasthuis Wijnegem

Workshop 1: 13u30 – 14u15
Workshop 2: 14u30-15u15

Deze workshop maakt deel uit van het Vertelfestival.

Tickets en info

Als iets bestaat, leeft het dan?

De SCHIETschijf-SESSIE over leven en niet leven

Kijk. Wanneer kinderen zelf onderscheid beginnen maken tussen begrippen, wanneer ze zelf doorhebben welke concepten er spelen, wanneer ze dus met andere woorden, zelf beginnen denken, dan wordt filosoferen echt iets van hen.

Wanneer je filosofeert, vertrek je niet vanuit een theorie. Dan had ik hen tijdens deze sessie wel verteld over theorieën van grote denkers over wat leven is. Maar ik deed iets anders: in een schietschijf mochten ze woorden plaatsen in de juiste cirkel (een appel, je haar, de wind, een zaadje, een stuk vis,…): dingen die leven, dingen die niet leven en een grijze zone met een vraagteken. Deze oefening is een klassieker uit de filosofeer-praktijk: door de laagdrempeligheid is iedereen meteen mee, maar er moet wel gedacht worden. Leeft een stuk vis, een zaadje, een appel, een steen?

In het gesprek dat volgde, bleken de ideeën soms ver uit elkaar te liggen. Eén kind opperde dat alles leeft omdat alles IS. Een ander vond dat enkel dingen met een hart konden leven.  Een jongen merkte op dat dingen die leven wel moeten kunnen bewegen. Toen zei iemand anders dat er misschien verschillende soorten leven bestaan: leven en bestaan. We hadden te weinig tijd over om dit spanningsveld uit te diepen, maar knap toch dat ze daar zelf opkomen? Want wat is het verschil tussen leven en bestaan? En kan leven enkel voortkomen uit ander leven?

Hier een klein stukje gesprek uit onze sessie:

Leeft een zaadje?

“Ja, omdat een zaadje het begin is van een appel. En als we zeggen dat de appel leeft, dan leeft ook het zaadje.”

“Neen, een zaadje kan toch niet bewegen en heeft geen hart. Dus leeft het niet.”

“Een appel groeit aan een boom en die boom leeft. Dus het zaadje leeft.”

“Maar wat doe je dan met balpennen? Die worden gemaakt door mensen die leven. Maar de balpennen leven toch niet?”

“Maar ze BESTAAN wel. Misschien zijn er wel 2 soorten van leven: leven en bestaan. En een zaadje is er wel, dus leeft het.”

“Maar je kan toch echt niet zeggen van de Eiffeltoren dat die leeft. Die beweegt helemaal niet.”

“Maar hij bestaat wel.”

Vrienden mogen niet gemeen zijn. Of misschien heel soms wel.

Kan je vrienden zijn met een gemene cycloop?

Een slechtziende cycloop (1 oog weet u wel) belandt in een dorp met uiterst vriendelijke bewoners. Zij willen het gestrande monster helpen en maken, met gebundelde krachten, een bril. Eens de cycloop weer kan zien, verwoest hij het dorp en zet hij al lachend zijn tocht verder. Dat gebeurt in het boek De Cycloop van Daan Remmerts de Vries.

Zou jij vrienden kunnen zijn met de cycloop? Dat was onze startvraag vandaag.

Mijn filosoofjes in Wijnegem vonden van niet omdat hij geen manieren had en jou niets teruggeeft. Maar als de cycloop beseft wat hij fout heeft gedaan en jou toch leuk zou vinden, dan natuurlijk wel. Dat ‘leuk vinden’ kwam wel heel vaak terug toen we nadachten over vriendschap. Het leek alsof iedereen instemde en precies wist wat er met dit begrip werd bedoeld. Tot het einde van de sessie, toen een kind vroeg ‘Wat is leuk?’. Tja, van zo’n vraag worden ze dan toch weer stil. Gelukkig filosoferen we volgende donderdag opnieuw!

 

 

 

 

 

Trots op de kinderen vandaag en op de vragen die ze helemaal zelf bedachten bij het thema:

  • Heb je vrienden nodig?
  • Wat is een vriend?
  • Kan je vrienden worden met je aartsvijand?
  • Kan je zonder vrienden gelukkig zijn?
  • Hoe word je een vriend?
  • Wanneer ben je vrienden?
  • Waarom moet je met een vriend spelen?
  • Hoe kan je een vriend zijn?
  • Waarom bestaat vriendschap?
  • Wanneer wil je een vriend hebben?

 

In aanloop naar de Werelddag van de Filosofie

VRAGEN, VRAGEN, VRAGEN

Deze week gingen mijn filosoofjes aan de slag met vragen stellen. Daarop zijn veel variaties mogelijk, maar ik liet hen kennismaken met Oscar Brennifier.

Elk groepje koos een vraag: Wanneer is iemand je vriend? en Hoe kan je gelukkig worden? Die vraag werd bovenaan een flap geschreven.

Daarop formuleerde het groepje 4 antwoorden (bv. Als je iemand al lang kent. Als je er vaak leuke dingen mee doet. Door steun en veel mensen. Als je naar het pretpark gaat.) De antwoorden komen terecht in 4 cirkels onder de vraag.

Voor elk antwoord werden weer kritische vragen bedacht onder het motto “ja, maar”. Die vragen waren soms filosofisch en soms ook niet, maar de bereidheid en betrokkenheid waren wel heel groot. Tegen het einde was het enthousiasme zo gestegen, dat ze van geen ophouden meer wisten.

Een paar vragen die zij bedachten over vriendschap:
– Wat is iemand kennen?
– Als je niet veel dingen samendoet, is iemand dan niet je vriend?
– Waarom speel je met elkaar?

Een paar vragen rond geluk:
– Kan je gelukkig zijn als je alleen bent?
– Waarom heb je mensen nodig om te troosten?
– Waarom bestaan er verschillende emoties?
– Worden grote mensen ook gelukkig in een pretpark?

Goed gedaan filosoofjes! Jullie zijn helemaal klaar voor de Werelddag van de Filosofie op 15 november!

Voor wie nog inspiratie zoekt voor een filosofisch momentje in de klas of thuis, zijn de boekjes van Oscar Brennifier een aanrader: Waarom leef ik? Wie ben ik? Wat is goed, wat is kwaad? Samenleven, hoe doe je dat? Wat voel ik?

Hoe stropers tegenhouden kan leiden tot wanorde

… EN WAT VERKIEZINGEN MET WEERBARSTIGE OUDERS TE MAKEN HEBBEN

Gisteren gingen we tijdens het wekelijks filosoferen creatief denken en zochten we naar oplossingen voor een probleem: de witte neushoorn is namelijk met uitsterven bedreigd.

Tijdens de brainstorm richtten de kinderen al snel hun pijlen op de stropers. Het werd al snel duidelijk dat we  daar van af moesten! Hoe de kinderen dat zouden aanpakken? De boodschap overal verspreiden: op alle tv-zenders en journaals, op radio, internet, op zeppelins, aan elk vliegtuig een spandoek, op elke muur graffiti (alleen waar het mocht), op ramen van alle auto’s en bussen een sticker en door een betoging in Afrika, inclusief spandoeken en houten borden.

We probeerden creatief te denken, dus de kritische noot hielden we bewust achterwege. Maar na een halfuurtje ideeën spuien, kwam een jongen met deze opmerking “Maar als we dat allemaal zouden doen met die boodschappen en spandoeken, dan zou de wereld wel heel slordig worden!” En daar hadden we een nieuw probleem.  De problemen stapelden zich al snel op, want dat slordige, “dat is net zoals de verkiezingsborden nu”. Eén meisje probeerde al wekenlang haar ouders ervan te overtuigen om voor partij X te stemmen. Maar “mijn ouders willen niet luisteren”. Daar hebben we pas echt een probleem. Toch?

Ik maakte voor deze sessie dankbaar gebruik van de werkvorm/het denkinstrument ‘Onhaalbaar haalbaar’ uit de Methode Creatief Denken van Djapo vzw. https://djapo.be/educatief-materiaal/

 

Ouder-kind-workshop rond mentale fitheid

Zou je wel eens in het hoofd van je kind willen kruipen? Snak je naar een rustig moment waarop je samen met je kind kan reflecteren, praten en luisteren? Welkom op 6 oktober op de eerste ouder-kind-workshop!

Op vraag van de Gezondheidsraad Wijnegem creëerde ik een filosofische workshop waar jong en oud kan stilstaan rond mentale fitheid. Wat zit er in jouw hoofd? Zijn gedachten van jou alleen? Bestaat wat in je hoofd zit ook echt? Zitten er in de hoofden van volwassenen meer gedachten dan in dat van kinderen?
Kan je hoofd vol geraken?

Het zijn vragen die aanleiding kunnen geven tot goede gesprekken en die gesprekken doen dan weer goed omdat ze mensen verbinden met elkaar. Of omdat je tot een interessant inzicht komt. Of omdat je iemand anders (of jezelf) opeens veel beter begrijpt. Aan de hand van leuke en creatieve opdrachtjes, korte gesprekjes en filosofische vragen, maken we plaats voor (nieuwe) gedachten en inzichten.

Probeer eens iets nieuws en kom meedoen! Het is gratis en je hoeft er geen ervaring mee te hebben. Een heerlijk uurtje tijd maken om stil te vallen en te rustig na te denken samen met je kind.

PRAKTISCH
  • zaterdag 6 oktober 2018 van 14 tot 15 uur
  • voor (groot)ouders, peters en meters met kinderen van 8-12 jaar
  • ’t Gasthuis Wijnegem – Turnhoutsebaan 199 – zaal De Wilg

Nog vragen? katrin_laureyssens@hotmail.com

Kijk voor alle andere activiteiten van deze 10-daagse op https://www.wijnegem.be/leven—welzijn/gezondheid/fit-in-uw-hoofdof op www.fitinjehoofd.be